عيبنا الناس على حبه * فلعنة اللّه على العائب « 1 » بگفتهء يوسف بيگ وزيروف در كتاب « Azerbaycan edebiyatina bir nazar s . 31 » و نقل سعد الدّين نزهت ارگون در مقدمهء ديوان خطائى ص 12 ديوان فارسى او در تبريز چاپ شده است . اما اشعار تركى او بدون ترديد مهمترين آثار شعرى اوست . زيرا به اين زبان است كه فدائيان و جنگجويان خود را كه تركمانان آسياى صغير و شام و عراق بودند مخاطب مىسازد ، و با آنان سخن مىگويد و نفوذ معنوى فوق‌العادهء خود را در دل آنان جايگزين مىسازد ، چنان كه هم‌اكنون نيز علويان و شيعيان غالى آسياى صغير و بكتاشيان و پيروان اهل حق او را مرشد و پير خود مىدانند و در اشعار هجائى خود تخلص خطائى را باحترام شاه اسماعيل به كار مىبرند . بحث تحقيقى دربارهء اشعار شاه اسماعيل را عالم ايرانشناس مشهور پرفسور مينورسكى در مجلهء مدرسهء تحقيقات شرقى و افريقائى ( BSOAS ) در سال 1942 آغاز كرد و در آنجا دربارهء نسخ خطى ديوان او و وزن و لغت و مضامين شعر او به بحث پرداخت و در آخر منتخباتى با ترجمهء انگليسى آورد . مينورسكى در اين مقاله لزوم طبع انتقادى ديوان خطائى را يادآور مىشود ، ولى موقعى بود كه دنيا در آتش جنگ مىسوخت و بقول خودش جهان چون موى زنگى درهم آشفته بود و انجام اين آرزو محال مىنمود . به‌همين‌جهت او بدرج مقالهء تحقيقى خود اكتفا كرد و آرزو نمود كه شايد مقالهء او راه را براى دانشمند جوانى كه در روزگار بهترى خواهد زيست تمهيد كند . در سال 1946 كتابى بنام Hatayl Divani Sah IsmaiL Safavi , Ebedi Hayati Ve NefesLeri ( ديوان خطائى ، زندگى ادبى شاه اسماعيل صفوى و اشعار هجائى او ) از طرف سعد الدّين نزهت ارگون در استانبول بطبع رسيد ولى خود او در صفحهء 13 كتاب مذكور مىگويد كه از نسخ خطى ديوان شاه اسماعيل نتوانسته است استفاده كند ، بلكه اين ديوان را از مجموعه‌اى كه در كتبخانهء ملت جزو كتب على اميرى بشمارهء 631 موجود است و نيز از مجموعه‌هاى متفرقهء ديگر بوجود آورده است . آنچه بحقيقت متعلق به خود شاه اسماعيل است در اين

--> ( 1 ) - و سليم در جواب نوشت : ما عيبكم هذا و لكنه * بغض الذى لقب بالصاحب و كذبكم عنه و عن بنته * فلعنة اللّه على الكاذب